คำสอนใภ้-คำสอนเขย

คำสอนใภ้-คำสอนเขย

ฮีตใภ้-คองเขย ก็คือ การปฎิบัติของผู้เป็นลูกสะใภ้ลูกเขย เพราะอันนี้ คนโบราณอีสานถือมากๆ เลย เรื่องลูกสะใภ้ลูกเขยส่วนมากแล้วมักจะไม่ค่อยถูกกัน คือ คำโบราณว่า

เอาลูกใภ้ไปเลี้ยงย่า ส่ำเอาฮ่าไปใส่เฮือน คือ ลูกสะใภ้กับย่า ส่วนหลายแล้วจะไม่เข้ากัน

(ไม่ถูกกัน) ที่ถูกกันก็มีแต่เป็นส่วนน้อย เพราะฉะนั้น คนโบราณอีสานจึงมักจะถือกัน ถ้ามี

ลูกเขยลูกสะใภ้ก็ตาม ส่วนมากแล้วก็ต้องให้ออกเฮือน (แยกบ้าน) ถ้ายังบ่มีให้หรือว่ายังไม่พร้อม ก็ต้องให้หาไม้ไผ่มาทำเป็นเพิง คือทำต่อออกจากเล้า (ฉางข้าว) คนอีสานสมัยโบราณเรียกว่า ตูบต่อเล้า หรือบางบ้านเรียกว่า เทิบหมาแหงน เรามักจะได้ยินคำพูดของคนอีสานว่า ทุกข์บ่มีเสื้อผ้า-เฮือนชานบ่มีอยู่-อาศัยตูบต่อเล้า-พอได้ซ้นมุดนอน

เพราะฉะนั้น คนอีสานจึงให้ลูกสะใภ้ลูกเขยแยกเฮือน ออกไปอยู่ต่างหากอันนี้คือ

ฮีตครอง (ครอง) หรือจารีตประเพณีที่คนอีสานยังยึดถือกันอยู่ ผู้หญิงธรรมดาแล้วเป็นคนที่อ่อนแอมากๆ แต่ก็น่ากลัว ดังนั้น คนโบราณจึงมักมีคำสอนเกี่ยวกับการครองเรือนของผู้หญิงมากมาย เช่น

เป็นเมียนี้ เอาสามีเป็นใหญ่ คันแม่นผัวว่าแล้ว เมียแก้วจั่งคอยตาม

ถึงเมื่อยามกินข้าวให้ผัวแพงกินก่อน สามคำแล้วจึงจ้ำ นางหล่าจั่งค่อยกิน

ยามนอนนั้นยามนอนเข้าบ่อน ให้นางนอนแนบข้าง หัวน้องให้ต่ำลง ให้นางลุกแต่เช้าพันกีบพลูยา ยามผัวไปผัวมา ให้ใส่ถงลงพร้อม เถิงวันศีลเจ้ากะอย่าสิละ เถิงวันพระเจ้ากะอย่าสิไล ให้นางเก็บดอกไม้บูชาไหว้อยู่สู่วัน เป็นหญิงนี้ให้เฮือนสามน้ำสี่ เฮือนสามนั้น คือ หนึ่ง เฮือนนอน สองเฮือนไฟ สามเฮือนผมจื่อจำเอาไว้ น้ำสี่นั้น 1 น้ำกิน 2 น้ำใช้ 3 น้ำปูน 4 น้ำใจของเจ้านางแพงให้คิดถี่ คำได๋ดีจื่อไว้นางหล่าอย่าสิลืม เด้อ

ดังนั้น เวลาทางภาคอีสานเมื่อมีการแต่งงานบ่าว-สาว จึงมักจะมีการสอนใภ้สอนเขย และคำสอนแต่ละบทก็จะเป็นคติเตือนให้รู้ฮีตคองผัวเมียเป็นส่วนใหญ่ เช่น

ผัวเมียนี้ กูมึงอย่าได้ว่า

อย่าได้เถียงด่าป้อย คำส่มจ่มบ่เซา

ให้ค่อยปากค่อยเว้า เช้าค่ำทำเพียร

พากันเป็นเฮือนซาน อยู่ส่ำบายหายฮ้อน

เอากันแล้วให้ค่อยพากันสร้าง ถางนาขุดก่น

อย่าเป็นคนขี้คร้าน เห็นใกล้ม่อมือ

เมียนั้นพอปานจัวผัวนั้นพอปานพระ ให้พร่ำเพียรผัวแก้ว

เอากันแล้วให้ค่อยพากันสร้าง ถางนากล้าหว่าน

เฮ็ดลงไปอย่าคร้าน แฮงน้อยให้ซ่อยกัน

คันแม่นเจ้ามุดน้ำ อย่าได้เฮ็ดก้นฟู

จกฮูอย่าได้เฮ็ดกันแขนสั้น ผัวเมียกัน อย่าได้ป้อยด่า

ให้ต่ำหัวเข้าฮาง ให้ต่ำหางเข้าฮ้าน อย่าหาญกล้ากล่าวสูง

ผู้ใหญ่เอิ้นลุง ผู้สูงให้เอิ้นป้า ลุงอา อย่าดูหมิ่น

เถิงยามนอน เมียอย่าเป็นผัวขึ้นเมือเทิง เกินไหล่

หลังลงนอนใกล้ ใกล้ เทียมข้างผ่างผัว

ตั้งตัวพากันสร้าง ผัวช่างเมียหยิบ

ผัวแก้วเมียทิพย์ ถ่อพาพายนำก้น

ความอึดความจนสิบ่มีมาใกล้ ผัวไปเมียแล่น

ผัวแก้วเมียแหวนให้เจ้าจำจื่อไว้ ไปหน้าสิฮ่างมี ลูกเอ้ย

(อาจารย์โรม สุรเสน โน้ตไว้ในสมุดพกสีแดง)

คำสอนใภ้เขย สำหรับคฤหัส ที่จะอยู่ครองเรือน มีลูกมีเมียมีผัว พระพุทธเจ้าสอนให้มีฆราวาสะธรรม คือ ธรรมของคฤหัสถ์ 4 อย่าง คือ

1. ให้มีความซื่อสัตย์

2. ให้ฝึกฝนตน

3. ให้จิตใจมั่นคง

4. ให้เสียสละ

ข้อ 1. ให้มีความซื่อสัตย์ ความสัตย์นั้นแบ่งออกเป็น 3 คือ

กายสัจ คือ ทำจริง วจีสัตย์ คือ พูดจริง มโนสัจ คือ คิดจริง จะทำจะพูดคิดอะไรก็ให้เป็นจริง อย่าให้มีโกหกหลอกลวง

ข้อ 2. ให้ฝึกฝนตน คือ ให้ฝึกกายวาจาให้ตรงด้วยศีล ให้ฝึกใจให้ตรงด้วยสมาธิ

ข้อ 3. ให้จิตใจมั่นคง คือ ฝึกจิตของตนให้มั่นคงไม่วอกแวก ด้วยสมาธิ

ข้อ 4. ให้เสียสละ คือ สิ่งใดที่ไม่ดีไม่งาม ซึ่งเกาะเกี่ยวหน่วงเหนี่ยวอยู่ในร่างกายและจิตใจของเรา ให้ทิ้งให้ขว้างเสีย อย่าได้ไปคุ้มครองป้องปกมันไว้ เช่น มันโลภอยากได้นั่นอยากได้นี่ ได้มาจนไม่มีที่จะเก็บรักษาไว้ ยังอยากจะได้มาอีก มีกองเท่าภูเขาเลากาก็ยังไม่พอใจ ไม่รู้ว่าจะเอาไปทำไม ให้แบ่งปันให้คนอื่นเสียบ้างอย่าหวงเอาไปไว้ใช้แต่ตัวคนเดียว

ในฐานะที่เราเป็นผัวเมียกันนี้ ธรรมทั้งสี่ประการนี้ เราควรจะบำรุงควรรักษาให้เจริญรุ่งเรือง เมื่อเราทำได้ตามหลักธรรมในพระพุทธศาสนาแล้ว เราจะประสบความสุขความเจริญ ก้าวหน้าโดยส่วนเดียว

ในท้องถิ่นภูไท จะมีคำเฆียนเขย สอนเขย รู้สึกว่ามันดีๆ จึงได้หาไว้สำหรับผู้สนใจ

คำสอนใภ้เขย มื้อนี้ฤกษ์งามยามดี ถือดิถีอมุตโชค ไผทำมงคลอันใด จะประสบโชคชัยสวัสดี มื้อนี้เถ้าแก่พ่อแม่โคตรวงศ์ทั้งสองฝ่าย มาทำพิธีปลูกฝังตั้งแต่ให้สองเจ้าเป็นคู่ผัวเมียกันนับตั้งแต่มื้อนี้เป็นต้นไป สองเจ้าซิขาดจากความเป็นบ่าวเป็นสาวแล้ว มีแต่ซิเป็นพ่อคนแม่คน ซิตั้งหลักฐานตั้งหน้าตั้งตาทำมาหากินบ่ให้อึดให้อยาก บ่ให้ลำบากลำบน ซิเป็นคนเจริญฮุ่งเฮืองเหลืองเหลื่อม มีข้าวของเงินทองแก้วแหวนแสนสิ่ง บ่อึดอยากบ่ทุกข์ยาก

โบราณเพิ่นสอนไว้ว่า ผัวเมียนี้คนเดียวโดยฮีต สุขทุกข์ยังฮ่วมเย้าถนอมตุ้มต่อมกัน ผัวเมียนี้โบราณเพิ่นว่า คู่ยาก คู่สร้างคู่สม คู่แต่งคู่แปลง คันซิเฮ็ดซิทำอันใด ให้เว้าวาจาจิต่อกันก่อน ถ้าเป็นดีเห็นชอบตกลงปลงใจกันแล้วฮีบเฮ็ด อยากทำอิหยังกะทำแบบนั้นเพิ่นว่าคนหุนลู

ขอให้สองเจ้าเป็นผัวแก้วเมียขวัญ ผัวฮักเมียแพงครองความสุขนำกันจนเท่าเฒ่า ขอให้ได้ลูกเต้าผู้จบผู้งาม มีสติปัญญาเฉลียวฉลาด ขอให้สองเจ้าประสบแต่ความมั่งมีเป็นดี นอนหลับให้ได้เงินพัน นอนฝันให้ได้เงินหมื่น นอนตื่นให้ได้เงินแสน แปนมือมาให้ได้แก้วมณีโชติ ปากโพดให้มีผู้อิดูกูณา

คำสอนใภ้-คำสอนเขย คลิกดาวน์โหลด 1 คลิกดาวน์โหลด 2 คลิกดาวน์โหลด 3

มีผู้เข้าเยี่ยมชมแล้ว cool stats about website คน